Trening sportowy

Trening sportowy to wieloletni, specjalnie zorganizowany proces pedagogiczny, w ramach którego zawodnik uczy się techniki i taktyki swojej dyscypliny i doskonali je, kształtuje sprawność fizyczna, a także cechy wolicjonalne i osobowość oraz nabywa wiedzę na temat prowadzonej przez siebie działalności sportowej. Celem treningu jest optymalizacja funkcji ustroju i rozwinięcie specyficznej adaptacji wysiłkowej, umożliwiającej uzyskiwanie maksymalnych wyników i osiągnięć w uprawianej specjalności ruchowej.

Adaptacja to zdolność przystosowania się człowieka do różnorodnych warunków środowiskowych. Mówimy o adaptacji genotypowej (polegającej na wytworzeniu zmian anatomicznych i fizjologicznych w puli genetycznej, a więc przekazywanych z pokolenia na pokolenie) lub fenotypowej (reakcje fizjologiczne na działające bezpośrednio bodźce środowiska).

Wczesna specjalizacja to dążenie do możliwie najwcześniejszego przygotowania organizmu do specyficznych wymogów wąskiej specjalizacji ruchowej i funkcjonalnej.

Pojęciem całkiem przeciwstawnym jest tzw. trening ogólnorozwojowy, którego celem miałby być równomierny rozwój cech i dyspozycji stanowiących fundament pod przyszłą specjalizację.

Prawidłowe rozwiązania treningowe muszą być oparte na prawach rozwoju biologicznego młodego organizmu, w szczególności zaś rozwoju wydolności i sprawności fizycznej, co wynika z całokształtu zjawisk wzrastania, dojrzewania i różnicowania ustroju.

Tak więc w funkcji celu, trening przebiegający w latach intensywnego naturalnego rozwoju winien być skierowany na rozbudowę potencjału ruchowego i wszechstronne doskonalenie funkcji oraz nabywanie różnorakich umiejętności ruchowych.

Trening jako proces

W skali czasu wyróżniamy trzy etapy szkolenia: wszechstronny, ukierunkowany i specjalistyczny.

Trening wszechstronny obejmuje wszelkie grupy środków rozwijających w sposób analityczny poszczególne cechy motoryczności bądź też kompleksowo kształtuje potencjał ruchowy, wzbogacając umiejętności ruchowe w rozmaitych zadaniach.

Trening ukierunkowany grupuje środki służące kształtowaniu celowo profilowanego potencjału ruchowego, w sposób analityczny i kompleksowy, przy zastosowaniu różnorakich metod oraz formowanie zespołu umiejętności charakterystycznych dla prognozowanego kierunku specjalizacji.

Trening specjalny oparty jest o wymogi techniczne i funkcjonalne wybranej specjalizacji. Rozbudowuje sprawność specjalną przy użyciu specjalnych metod, zawiera również środki doskonalenia technicznego, taktycznego, wolicjonalnego i teoretycznego.

Różnicowanie jest konieczne ze względu na efektywność osiągnięcia celu, choć wynika z różnych przesłanek. I tak:

- na etapie szkolenia wszechstronnego różnicowanie umiarkowane jest przede wszystkim kryteriami rozwoju biologicznego,

- na etapie szkolenia ukierunkowanego trening różnicowany jest ze względu na czynniki rozwojowe, dotychczas ukształtowany poziom potencjału ruchowego oraz prognozowane wymogi modelowe zamierzonej specjalizacji,

- na etapie szkolenia specjalnego trening podporządkowany jest nabywaniu i doskonaleniu umiejętności i sprawności specjalnej, różnicowanie ma charakter techniczny, taktyczny i funkcjonalny.

Pragnę podkreślić że jestem przeciwnikiem szybkiej specjalizacji bardzo młodego zawodnika. W swoich treningach  nie pomijam żadnego etapu szkolenia, ponieważ stanowczo twierdzę, że szybka specjalizacja doprowadza co prawda do chwilowej przewagi nad innymi zawodnikami podczas  zawodów,  ale jednocześnie prowadzi do " ułomności ruchowej " w wieku starszym, o czy miałem możliwość wielokrotnie się przekonać.

Ileż to razy ktoś był mistrzem w młodym wieku a później nie było o nim słychać. Znam to,  ponieważ wielu moich kolegów w wieku młodzika czy juniora osiągało mistrzostwo Polski, Europy czy  Świata. I co dalej ?  przeważnie osoby te kończyły kariery !!...  i to nie przez kontuzje a poprzez pominięcie któregoś z wcześniejszych etapów szkolenia i co za tym idzie -  brak progresji wynikowej. I dlatego zależy mi na wychowaniu tzw. kompletnych zawodników.

Od dłuższego czasu obserwuję zawodników różnych dyscyplin sportowych i śmiem twierdzić, że lekkoatleci - sprinterzy, posiadają niebywałą wręcz moc startową i siłę eksplozywną - elementy tak ważne w wielu sportach szybkościowo-siłowych.

Zdaję sobie sprawę także z tego że sprinter biegnie na wprost a np: piłkarz lub tenisista w różnych kierunkach i dlatego swój trening z tenisistami czy piłkarzami odpowiednio do tego dostosowuję.

Jednocześnie  utwierdzam się w słuszności swoich treningów oczywiście nie pomijając faktu dalszego pogłębiania swojej wiedzy, konsultowania się z innymi trenerami i specjalistami w dziedzinach różnych dyscyplin sportowych.

SIŁA, WYTRZYMAŁOŚĆ, SZYBKOŚĆ, GIBKOŚĆ - są podstawowymi cechami przygotowania fizycznego każdego sportowca . Nawet na amatorskim poziomie trzeba pracować nad ogólną sprawnością fizyczną, chociaż by po to, żeby uniknąć kontuzji.